wrapper

ΕΝΩΣΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ

OMΙΛΙΑ

ΣΠΥΡΟΥ ΤΖΟΚΑ

ΜΕΛΟΥΣ ΤΟΥ Δ.Σ. ΤΗΣ ΕΝ.Π.Ε.

ΣΤΟ 4ο ΤΑΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

«Από την Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση στην Περιφερειακή Διακυβέρνηση»

ΣΑΒΒΑΤΟ 22 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2016

 tzokas enpe web  Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, θα διαταράξω λίγο το κλίμα γιατί είμαι σε μια διαφορετική κατεύθυνση. Έχω μια διαφορετική προσέγγιση από αυτές που ως τώρα ακούστηκαν, σχετικά και με την Αυτοδιοίκηση και με τον Καλλικράτη και θα ήθελα να την καταθέσω.

   Είναι γεγονός ότι η τοπική αυτοδιοίκηση λειτούργησε ιστορικά σαν μια μικρογραφία του κράτους και του κεντρικού πολιτικού συστήματος σε τοπικό επίπεδο κι όχι σαν μια διακριτή, πόσω μάλλον εναλλακτική, δομή πολιτικής εξουσίας.      Η λειτουργία αυτή επιδεινώθηκε από τις πολιτικές πραγματικότητες που εδραιώθηκαν  στην Ελλάδα της «μνημονιακής» περιόδου, οι οποίες  επέφεραν μια ακόμη οξύτερη επιδείνωση και πολιτικοθεσμική υποβάθμιση της αυτοδιοίκησης. Στο πλαίσιο της προϊούσας «αποκένωσης» του κράτους και της δημόσιας σφαίρας γενικότερα, η αυτοδιοίκηση επλήγη με ιδιαίτερη σφοδρότητα και απειλείται με πολλαπλούς τρόπους.

   Η διαφορετική προσέγγιση δεν βασίζεται στον εξωραϊσμό και στη βελτίωση άρα και στην αποδοχή του Καλλικράτη, που διαφαίνεται να εκφράζει την πλειοψηφία. Η θέση, το λέω εξ αρχής, η οποία ήταν θέση και του ΣΥΡΙΖΑ παλιότερα, εννοώ πριν την κυβέρνηση, ήταν η κατάργηση του Καλλικράτη και η διαμόρφωση ενός νέου θεσμικού πλαισίου για την Αυτοδιοίκηση.

   Εκεί είναι και η διαφοροποίηση, η ριζική διαφοροποίηση από όσα ακούστηκαν πριν. Και από το σύνολο των δυνάμεων που απαρτίζουν την Ένωση των Περιφερειών. Γιατί; Γιατί ο Καλλικράτης κατά την ταπεινή μου άποψη, είναι παρακολούθημα των μνημονίων και εντάσσεται σε ένα πλαίσιο των νεοφιλελεύθερων επιλογών που έχουν επιβληθεί στη χώρα μας.

   Η Αυτοδιοίκηση υπήρξε ένα από τα μεγάλα θύματα των νεοφιλελεύθερων πολιτικών λιτότητας και των αλλεπάλληλων Μνημονίων, αφού μετά από την  εφαρμογή της μνημονιακής πολιτικής και του «Καλλικράτη», η πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση έχει υποστεί μείωση πάνω από 60% των θεσμοθετημένων πόρων της και έχει οδηγηθεί σε πραγματική οικονομική ασφυξία.

    Ίδια εικόνα υπάρχει και στην περιφερειακή αυτοδιοίκηση, όπου η μείωση κατά περίπου 40% των πόρων της, μαζί με την απουσία δημοκρατικού προγραμματισμού και αναπτυξιακού σχεδιασμού, τον ερμαφρόδιτο χαρακτήρα της μεταξύ κρατικής διοίκησης και τοπικής αυτοδιοίκησης και τη διατήρηση της επιτήρησης του κράτους με τις επτά αποκεντρωμένες κρατικές διοικήσεις, δημιούργησαν έναν νέο γραφειοκρατικό μηχανισμό, ανίκανο να συμβάλει στην πραγματική ανάπτυξη και πρόοδο της κάθε περιοχής.

   Η Αυτοδιοίκηση με τον Καλλικράτη κυρίες και κύριοι και σας το λέω έχοντας 25 χρόνια, θεωρώ ότι είμαι ο παλιότερος αυτοδιοικητικός εδώ, έχω 25 χρόνια στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Αυτοδιοίκηση. Σας το λέω λοιπόν ότι ο Καλλικράτης κάνει την Αυτοδιοίκηση να μοιάζει όλο και περισσότερο με το κεντρικό κράτος και να απομακρύνεται όλο και περισσότερο από τον πολίτη, όπου είναι η πεμπτουσία της Αυτοδιοίκησης. Γίνεται από Αυτοδιοίκηση ετεροδιοίκηση.

   Οι έλεγχοι σκοπιμότητας και στην Πρωτοβάθμια και στη Δευτεροβάθμια που επιβάλλονται μέσω του Καλλικράτη, τη σφίγγουν όλο και περισσότερο. Η αποκεντρωμένη διοίκηση λάθρα ασκεί αρμοδιότητες αυτοδιοίκησης και θα έλεγα πάρα πολλά, αλλά δεν θέλω να εξαντλήσω το χρόνο και το ακροατήριο.

   Γι’ αυτό και, κατά τη γνώμη μας, η Αυτοδιοίκηση, και ευρύτερα η ίδια η κοινωνία και η χώρα έχουν ανάγκη από μία ριζική ανατροπή του «Καλλικράτη» και από την αντικατάστασή του από ένα νέο ριζοσπαστικό, πραγματικά δημοκρατικό και συμμετοχικό θεσμικό πλαίσιο για την Αυτοδιοίκηση.

   Η Αυτοδιοίκηση κυρίες και κύριοι έχει εξοντωθεί στην κλίνη του Προκρούστη. Ένα νέο θεσμικό πλαίσιο λοιπόν και χωροταξικό σχέδιο χρειάζεται με αξίες και αρχές της Αυτοδιοίκησης, όπως:

  • Νόμος που θα επανιδρύει την αυτοδιοίκηση και των δύο βαθμών και θα πρέπει να έχει το χαρακτήρα νόμου-πλαισίου όπου θα ρυθμίζονται τα κεντρικά χαρακτηριστικά του αυτοδιοικητικού συστήματος. Τα υπόλοιπα θέματα συστηματοποιούνται και ρυθμίζονται από έναν νέο και ενιαίο κώδικα αυτοδιοίκησης
  • Η θητεία των αυτοδιοικητικών οργάνων όλων των βαθμίδων μεταπίπτει στο προηγούμενο καθεστώς της τετραετίας και οι εκλογές για την αυτοδιοίκηση αποσυνδέονται από τις ευρωεκλογές.
  • Χωροταξική αποκλιμάκωση των ΟΤΑ, ώστε αφενός να καλυφθεί το τεράστιο σημερινό έλλειμμα πρωτογενούς δημοκρατίας και αφετέρου οι ΟΤΑ να γίνουν πιο αποτελεσματικοί.   Πιο συγκεκριμένα, ως προς τη χωροταξική διάρθρωση των Δήμων αντικαθιστούμε το αμιγώς ποσοτικό και πληθυσμιακό κριτήριο του «Καλλικράτη» από την εξής δέσμη λειτουργικών κριτηρίων/προϋποθέσεων βιωσιμότητας ενός Δήμου : (α) τη διευκόλυνση της ουσιαστικής συμμετοχής των πολιτών στα δημοτικά δρώμενα, (β) την οικονομική ευρωστία και επιχειρησιακή ικανότητα του Δήμου, (γ) το σεβασμό στις πολιτιστικές/ιστορικές ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής και (δ) τις γεωμορφολογικές συνθήκες κάθε περιοχής (ιδίως σε σχέση με το νησιωτικό, ορεινό χαρακτήρα της χώρας, κ.λπ.).
  • Αποκέντρωση και  σαφής προσδιορισμός των αρμοδιοτήτων κάθε επιπέδου διοίκησης.   Εκ βάθρων επανεξέταση των αρμοδιοτήτων της αυτοδιοίκησης. Επείγει να γίνει μια ενδελεχής μελέτη των αρμοδιοτήτων και του οικονομικού κόστους που αυτές συνεπάγονται ώστε να συνταχθεί ένα συνολικό σχέδιο ορθολογικής κατανομής τους ανάμεσα στο κεντρικό κράτος, τα αποκεντρωμένα του όργανα και τις βαθμίδες αυτοδιοίκησης.Η κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ κεντρικού κράτους και Αυτοδιοίκησης πρέπει να είναι σαφής, εύληπτη και σταθερή και να μην μπορεί να μεταβληθεί με την έκδοση απλών υπουργικών αποφάσεων.   
  • Οι Περιφέρειες θα μεταβληθούν σε βασικούς θεσμούς ανάπτυξης. Στόχος είναι το Πρόγραμμα Δημόσιων Επενδύσεων, πέραν των κεντρικών εθνικής εμβέλειας έργων, να υλοποιείται από τις Περιφέρειες, που προβλέπεται να συμμετέχουν ουσιαστικά στο γενικό δημόσιο σχεδιασμό. Παράλληλα, οι Περιφέρειες θα συντονίζουν και θα συναποφασίζουν με τους Ο.Τ.Α τις παραγωγικές και κοινωνικές δράσεις της περιοχής τους. Το ίδιο θα γίνεται και για τα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης τα οποία πρέπει στο μεγαλύτερο ποσοστό τους να τα διαχειρίζεται η Αυτοδιοίκηση, όπως συμβαίνει στις χώρες της Ε.Ε.
  • Επαρκής και επακριβής κατανομή των πόρων και των αντίστοιχων επενδυτικών μέσων.   Διασφαλίζεται η εφαρμογή του Συντάγματος ώστε για τη μεταβίβαση αρμοδιοτήτων στην Αυτοδιοίκηση να πρέπει να προηγείται η μεταφορά των απαιτούμενων χρηματοδοτικών πόρων. Οι ανώτατες ελεγκτικές αρχές (π.χ. Ελεγκτικό Συνέδριο) ασκούν δικαίωμα αρνησικυρίας για κάθε αρμοδιότητα που το κεντρικό κράτος μεταβιβάζει στην Αυτοδιοίκηση σε περίπτωση που δεν μεταβιβάζει ταυτόχρονα και τους απαιτούμενους πόρους  για την εξυπηρέτηση της επίδικης αρμοδιότητας.   Στο παραπάνω πλαίσιο, το φορολογικό σύστημα και η δημοσιονομική πολιτική περιλαμβάνει ως αναπόσπαστο μέρος το πολιτικό συμβόλαιο μεταξύ κεντρικού κράτους και Αυτοδιοίκησης σχετικά με τον επιμερισμό εσόδων και δαπανών ανάμεσα στις διάφορες χωρικές κλίμακες όπως και τη δυνατότητα άσκησης επιμέρους τοπικών πολιτικών.
  • Βαθύς εκδημοκρατισμός της λειτουργίας της Αυτοδιοίκησης. Η Αυτοδιοίκηση νοείται ως ένας γνήσιος λαϊκός θεσμός, όπου η άμεση δημοκρατία και συλλογική ευθύνη πρέπει να είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του, και όχι οι μονοπρόσωπες, συγκεντρωτικές εκτελεστικές εξουσίες. Στην κατεύθυνση αυτή υποστηρίζουμε  τα ακόλουθα: (α) Συμμετοχικούς θεσμούς και παρεμβάσεις ως αναπόσπαστο και δομικό συστατικό μέρος της θεσμικής και πολιτικής τους λειτουργίας της ΤΑ.  (β) Την απλή αναλογική σε όλα τα επίπεδα εκλογής και αντιπροσώπευσης των Ο.Τ.Α., διότι το υφιστάμενο εκλογικό σύστημα που αποδίδει τα 3/5 των εδρών στον συνδυασμό που πλειοψήφησε αλλοιώνει την αναλογική αντιπροσώπευση. (γ) Την ουσιαστική και τυπική αναβάθμιση των συλλογικών οργάνων των Δήμων και των Περιφερειών (δημοτικά και περιφερειακά συμβούλια, επιτροπές, συμβούλια Νομικών Προσώπων των Ο.Τ.Α.) και των τοπικών συμβουλίων που καθίστανται οι χώροι επεξεργασίας και λήψης όλων των αποφάσεων και ελέγχου της υλοποίησής τους, αντί των Δημάρχων και των Περιφερειαρχών που αποφασίζουν και ελέγχουν στο σημερινό σύστημα.

   Με αυτές τις σκέψεις λοιπόν και με τν έννοια ότι οποιαδήποτε απόφαση θα έχει ως κεντρικό, απ’ ότι υποψιάζομαι, μακάρι να διαψευστώ, θα έχει κέντρο των εξωραϊσμό του Καλλικράτη θα καταθέσω ένα συνολικό κείμενο στο προεδρείο με βάση αυτά που είπα, το οποίο θα το θέσω σε ψηφοφορία.

   Το κείμενο θα είναι την κατεύθυνση ότι  πρέπει να υπάρξει μια εκ βάθρων ανασυγκρότηση της αυτοδιοίκησης - πράγμα που βέβαια σημαίνει την πλήρη ανατροπή του καθεστώτος που εγκαθίδρυσε το σχέδιο «Καλλικράτης». Ο «Καλλικράτης», αυτή η κολοβή και αντιδημοκρατική μεταρρύθμιση, σχεδιάστηκε εξαρχής για να αποτελέσει το όχημα προώθησης των μνημονιακών πολιτικών στο πεδίο της Αυτοδιοίκησης και πρέπει να καταργηθεί. Ευχαριστώ πολύ.

 


Γραφείο Αντιπεριφερειάρχη Δυτικού Τομέα Αθηνών

Τηλέφωνο: 213 2100370
Fax: -
e-mail: ant.dta@patt.gov.gr

Πριν εκτυπώσετε αυτό το άρθρο, σκεφθείτε το περιβάλλον!

A- A A+
Τα cookies επιτρέπουν μια σειρά από λειτουργίες που ενισχύουν την εμπειρία σας στο patt.gov.gr. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies.